Słownik pojęć geodezyjnych

Geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza budynku (potocznie nazywana inwentaryzacją budynku lub mapą powykonawczą), jak i innych obiektów budowlanych, to proces pomiarowy polegający na dokładnym pomiarze istniejącego obiektu budowlanego po zakończeniu jego budowy. Ma na celu stworzenie dokładnej dokumentacji technicznej, która jest niezbędna do zakończenia budowy i legalnego rozpoczęcia użytkowania obiektu.

Chcąc zacząć użytkować np. dom, który wybudowaliśmy, musimy złożyć do wojewódzkiego lub powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego zawiadomienie o zakończeniu budowy.

Poza takimi dokumentami jak dziennik budowy, projekt techniczny czy zawiadomienie o zakończeniu budowy, należy dołączyć również dokumentację geodezyjną w postaci:

• mapy powykonawczej
• oświadczenia o zgodności usytuowania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania terenu działki

Właśnie ta mapa oraz oświadczenie składają się na geodezyjną inwentaryzację powykonawczą.

Koszt geodezyjnej inwentaryzacji budynku mieszkalnego wraz z sieciami uzbrojenia terenu (woda, gaz, prąd, kanalizacja itp.) zaczyna się od 1300 zł. Każdy przypadek jest jednak inny — najlepiej skontaktować się z firmą geodezyjną i uzyskać indywidualną wycenę.

Na koszt wpływają:

• lokalizacja obiektu budowlanego
• wielkość obiektu
• stopień skomplikowania

Inwentaryzacja powinna zostać przeprowadzona po zakończeniu budowy. W przypadku sieci uzbrojenia terenu (woda, gaz, prąd, kanalizacja itp.) pomiary powinny być realizowane zaraz po ułożeniu sieci w wykopie — przed ich zakopaniem.

Jest to istotne, ponieważ pozwala na porównanie stanu istniejącego z projektem budowlanym oraz na wykrycie ewentualnych niezgodności. W przypadku gdy sieć jest już zakopana, wykonanie inwentaryzacji jest możliwe, jednak dokładność prawidłowego wykazania przebiegu sieci drastycznie spada.

Inwentaryzację można wykonywać zarówno dla obiektów nowych, jak i starszych — np. w celu aktualizacji dokumentacji technicznej przed pracami modernizacyjnymi lub przy zmianie użytkowania obiektu.

Inwentaryzacja powykonawcza obejmuje pomiary i dokumentację:

• wymiarów zewnętrznych budynków i ich poszczególnych kondygnacji
• położenia obiektu w terenie oraz ukształtowania terenu wokół budynku
• szczegółowych pomiarów instalacji technicznych (sieci wodne, kanalizacyjne, elektryczne, gazownicze itp.)

Wynikiem prac jest mapa geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej oraz oświadczenie o zgodności wykonanych prac z projektem. Dokumentacja ta może być wykorzystywana do celów zarządzania nieruchomościami, modernizacji, remontów, a także celów administracyjnych i prawnych.

W większości prac ostateczna mapa przekazywana jest w terminie około 3 tygodni. Termin w dużej mierze zależny jest od tempa pracy odpowiedniego dla danej lokalizacji urzędu.

Zadania leżące po stronie geodety wykonujemy w tydzień od otrzymania zlecenia — przygotowanie materiałów, pomiary, aktualizacja mapy i kompletowanie operatu. Następnie kompletny operat przekazywany jest do wydziału geodezji i kartografii, który zazwyczaj w ciągu 2 tygodni zatwierdza pracę.

Na geodezyjną obsługę inwestycji składają się czynności mające na celu umożliwienie wykonania prac budowlanych zgodnie z projektami. Po opracowaniu projektów budowlanych geodeta realizuje:

• założenie oraz pomiar osnowy realizacyjnej
• wyznaczenie granic terenu budowy
• wytyczenie głównych osi obiektów budowlanych
• założenie roboczych znaków wysokościowych

W trakcie budowy wyznacza się dodatkowe elementy niezbędne do wykonania prac po ustaleniach z kierownikiem budowy.

Podczas prac wykonywane są budowle, sieci i inne elementy projektu, które zostają zasypane i nie będą dostępne w przyszłości do bezpośredniego pomiaru. Dla takich obiektów geodeta na bieżąco:

• wykonuje pomiar powykonawczy
• gromadzi dane pomiarowe
• sporządza odpowiednie szkice polowe

Wykonane prace opisuje się zarówno w dzienniku budowy, jak i w geodezyjnym operacie technicznym, który stanowi podstawę do wykonania mapy geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej.

Wykonane pomiary porównuje się z założeniami projektowymi, a geodeta wystawia oświadczenie o zgodności wykonanych prac z projektem — wymagane jako załącznik do zgłoszenia zakończenia budowy.

Kolory kasków na budowie nie są odgórnie regulowane przepisami, jednak w praktyce przyjął się dość stały podział:

• Kask czarny — inspektor nadzoru autorskiego lub architekt
• Kask zielony — pracownik BHP
• Kask pomarańczowy — geodeta
• Kask czerwony — praktykant, stażysta lub gość
• Kask żółty — pracownik fizyczny
• Kask niebieski — elektryk, operator maszyn, energetyk lub osoba pracująca na wysokościach
• Kask biały — inspektor nadzoru, inżynierowie (w tym inżynier budowy) oraz kierownik budowy

Mapa do celów projektowych to dokument niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę. Jest to mapa, na której geodeta przedstawia z wykorzystaniem symboli teren, na którym planowana jest inwestycja.

Do uzyskania pozwolenia na budowę klient musi skompletować projekt budowlany, w skład którego wchodzą:

• Projekt zagospodarowania działki lub terenu wykonany przez projektanta na mapie do celów projektowych
• Projekt architektoniczno-budowlany (np. budynku) — gotowe projekty można kupić w sieci

Mapę do celów projektowych wykonuje geodeta na zlecenie klienta. Klient musi przygotować:

• numer działki
• miejscowość, w której działka jest położona

Z takimi danymi jesteśmy w stanie wycenić prace i podać przewidywany termin realizacji.

W większości prac ostateczna mapa przekazywana jest w terminie około 3 tygodni. Termin w dużej mierze zależy od tempa pracy odpowiedniego dla danej lokalizacji urzędu.

Zadania leżące po stronie geodety wykonujemy w tydzień od otrzymania zlecenia. Kompletny operat z pracy przekazujemy do wydziału geodezji i kartografii, który zazwyczaj w ciągu 2 tygodni zatwierdza pracę.

W celu przyspieszenia prac projektowych możliwe jest przygotowanie mapy roboczej, na której projektant może rozpocząć prace. Mapa robocza zawiera wszystkie informacje z wyjątkiem klauzuli potwierdzającej pozytywną weryfikację operatu przez urząd.

Wykonanie mapy do celów projektowych dla działki o powierzchni około 1000 m² (10 arów), na której ma powstać dom mieszkalny, to koszt około 1000–1300 zł.

Na cenę wpływają:

• Zakres pracy — powierzchnia działki; dla działek powyżej 1000 m² wycena jest indywidualna
• Złożoność terenu — czy obszar jest płaski, górzysty, zadrzewiony lub zabudowany
• Przeznaczenie mapy — różne typy budowli wymagają różnej ilości informacji na mapie
• Termin wykonania — ekspresowe zlecenia wiążą się z dopłatą

Mapa musi obejmować obszar niezbędny do sporządzenia dokumentacji projektowej. W przypadku budynku mieszkalnego przyjmowanym zakresem jest obszar działki powiększony o otaczający ją pas o szerokości 30 m (kołnierz).

Na mapie można zobaczyć m.in.:

• numery działek oraz przebieg ich granic
• usytuowanie istniejących budynków i budowli
• położenie drzew (liściaste i iglaste)
• ukształtowanie terenu (punkty wysokościowe i poziomice)
• uzbrojenie terenu: sieci wody, gazu, elektroenergetyki, kanalizacji
• obszary wodne, zadrzewione, zakrzewione i inne

Skale map: nie mniejsza niż 1:500 dla działek budowlanych, 1:1000 dla zespołów obiektów przemysłowych, 1:2000 dla rozległych terenów z obiektami liniowymi.

Podział nieruchomości polega na podziale jednej działki na kilka mniejszych. Nie zawsze jest to jednak możliwe — w celu sprawdzenia możliwości wykonania podziału, kosztu prac oraz terminu realizacji najlepiej skontaktować się z geodetą, który przedstawi wszystkie opcje.

Główne trzy rodzaje podziałów nieruchomości to:

• Podział rolny (uproszczony) — dotyczy nieruchomości rolnych i leśnych
• Podział z decyzją gminy — gmina wydaje decyzję zatwierdzającą podział
• Podział z urzędu — regulowany art. 97 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami; stosowany gdy podział jest niezbędny do realizacji celów publicznych lub gdy nieruchomość stanowi własność gminy

Kluczowe znaczenie ma powierzchnia działek powstałych w wyniku podziału. Przy podziale powodującym wydzielenie działki rolnej lub leśnej o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha (30 arów / 3000 m²) podział uproszczony jest dopuszczalny tylko pod warunkiem, że:

• działka zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości, lub
• dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami

W innym przypadku należy wykonać podział z decyzją gminy.

1. Zgłoszenie się właściciela do geodety
2. Wykonanie pracy geodezyjnej — mapa z projektem podziału nieruchomości
3. Zatwierdzenie operatu z pracy geodezyjnej przez odpowiedni urząd
4. Wprowadzenie zmian przez urząd do ewidencji gruntów i budynków

1. Wniosek właściciela do gminy o podział (wstępny projekt podziału)
2. Decyzja gminy (wstępny projekt podziału)
3. Zgłoszenie się właściciela do geodety
4. Wykonanie pracy geodezyjnej — mapa z projektem podziału nieruchomości
5. Zatwierdzenie operatu z pracy geodezyjnej przez odpowiedni urząd
6. Wniosek właściciela do gminy o zatwierdzenie podziału
7. Decyzja gminy (mapa z projektem podziału)
8. Wprowadzenie zmian przez urząd do ewidencji gruntów i budynków

Tyczenie geodezyjne to przeniesienie projektowanych elementów z papieru na teren. Geodeta wykonuje niezbędne obliczenia i z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu wyznacza przebieg projektowanych sieci, budynku lub innych budowli.

Wytyczenie geodezyjne realizowane jest z dokładnością 1–2 cm, a w przypadku budowli wymagających większej precyzji nawet 1 mm. Dokładność wytyczenia dostosowuje się do potrzeb realizacyjnych.

Wytyczenie budynku to proces pomiarowy mający na celu bardzo dokładne wskazanie położenia projektowanego budynku zgodnie z planem zagospodarowania działki. Zgodnie z prawem budowlanym jest to czynność obowiązkowa, a wykonać ją może tylko uprawniony geodeta.

W praktyce wytyczenie polega na:

• Etap I — wskazanie obszaru do zdjęcia humusu (zawsze większego od powierzchni projektowanego budynku)
• Etap II — nabicie ław ciesielskich (ław drutowych) i oznaczenie na nich dokładnego przebiegu elementów budynku zgodnie z projektem. Ławy nabijane są w odległości około 1,5 m od budynku

Po zakończeniu uprawniony geodeta dokonuje wpisu do dziennika budowy i przekazuje szkic tyczenia z miarami projektowanymi i kontrolnymi.

Nie. Wytyczenia budynku może dokonać wyłącznie uprawniony geodeta, który wykonaną pracę potwierdza wpisem do dziennika budowy.

Wytyczenie budynku to koszt zaczynający się od 1000 zł za pierwsze cztery osie. Każda kolejna oś jest dodatkowo płatna 50–100 zł, zależnie od ilości dodatkowych osi. Im więcej osi, tym cena jednostkowa będzie niższa.

Na wycenę wpływa przede wszystkim ilość osi, jakie mają zostać przeniesione z projektu na teren — determinuje to objętość pracy biurowej i terenowej.

Do prawidłowego wytyczenia budynku geodeta potrzebuje dokumentacji projektowej:

• plan zagospodarowania działki
• rzuty fundamentów budynku
• rzuty parteru budynku
• decyzja o pozwoleniu na budowę

Pierwsze trzy dokumenty zawarte są w projekcie budowlanym.

Ławy ciesielskie zapewniają:

• Bezpieczeństwo — ochrona przed przypadkowym przesunięciem wytyczonych elementów
• Trwałość — odporność na warunki atmosferyczne (silny deszcz i wiatr)
• Precyzję — rozciągnięte na ławach sznurki/druty przecinają się idealnie w projektowanych punktach

Ławy nabija się w określonej odległości od projektowanego budynku (około 2 m), a ich górna krawędź wyznacza zazwyczaj PPP (parametr podłogi) — poziom podłogi budowanego domu. Dzięki temu prace budowlane są szybsze, łatwiejsze i obarczone minimalnym ryzykiem błędu.

Ustalenie granic polega na określeniu obowiązującej linii granicznej w przypadku braku dowodów co do jej przebiegu w postaci miarodajnych dokumentów. Wykonuje się je na docelowej działce po wcześniejszym zawiadomieniu wszystkich stron mających interes w sprawie.

W wyniku ustalenia granic powstaje dokumentacja geodezyjna, która jest wiążąca. Gromadzi i przechowuje się ją w ośrodku dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.

Ustalenie granic trwać może od dwóch do czterech miesięcy, jeżeli wszystkie strony zgodzą się z ustalonym przebiegiem. W przypadku braku zgody sprawa może zostać skierowana do sądu i wtedy postępowanie sądowe determinuje czas trwania procesu.

Wznowienie granic polega na odnalezieniu istniejącej i obowiązującej linii granicznej na podstawie znaków i śladów granicznych oraz miarodajnych dokumentów, a następnie zaznaczeniu jej na gruncie stosownymi znakami granicznymi.

Ustalone uprzednio znaki graniczne, które zostały przesunięte, zniszczone lub uszkodzone, mogą zostać wznowione na podstawie dokumentacji pozwalającej zdefiniować ich pierwotne położenie. Dokumentacja ta gromadzona jest w ośrodkach dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. Możliwe jest również wykorzystanie dokumentacji dostarczonej przez strony.

Wznowienie granic trwać może od dwóch do czterech miesięcy, jeżeli wszystkie strony zgodzą się z ustalonym przebiegiem. W przypadku braku zgody co do przebiegu wznowionej granicy, sprawa może zostać skierowana do sądu.

Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

Rozgraniczenia nieruchomości dokonuje wójt/burmistrz/prezydent miasta oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy.